Τα συναισθήματα είναι πλούσια σε πληροφορίες που οδηγούν στην εξέλιξή μας

Οι περισσότεροι από εμάς, αν όχι όλοι, είμαστε συνηθισμένοι να κρίνουμε, να προσδίδουμε χαρακτηρισμούς και να κολλάμε ταμπέλες στο κάθε τι που συναντάμε. Λέμε π.χ. αυτό είναι «καλό» παιδί ή αυτό είναι «δύστροπο» άτομο. Aυτός υπήρξε «τυχερός» στην ζωή του ή η μέρα μου σήμερα είναι «ανάποδη» κλπ. Το ίδιο κάνουμε και με τα συναισθήματα. Τα διαχωρίζουμε και τα αποκαλούμε θετικά ή αρνητικά. Λέμε π.χ. ότι η θλίψη είναι αρνητικό συναίσθημα ή ότι η χαρά είναι θετικό συναίσθημα και ούτω καθεξής. Στην πραγματικότητα όμως δεν ισχύει καμία ταμπέλα ή χαρακτηρισμός διότι το αποτέλεσμα αυτών είναι απλά να μας απομακρύνουν από την αλήθεια, τις πραγματικές συνθήκες και τα «δώρα» που όλα αυτά έχουν να μας προσφέρουν. Η αλήθεια είναι ότι πίσω από το κάθε τι κρύβεται μονάχα πλούσια πληροφόρηση η οποία υπάρχει για να μας οδηγήσει στην προσωπική μας εξέλιξη. Έτσι λοιπόν δεν υπάρχουν «θετικά» και «αρνητικά» συναισθήματα παρά μόνο συναισθήματα που μας δίνουν πληροφορίες για το ποιές είναι οι ανάγκες μας τη δεδομένη στιγμή ή και όχι μόνο, αλλά και για το ποιά θα είναι τα ωφέλιμα για εμάς περεταίρω βήματα και επιλογές που θα μας οδηγήσουν σε μία υγιή ζωή.

Κάποια από τα συναισθήματα που πιο συχνά βιώνουμε και ορισμένες από τις πληροφορίες που έχει κάθε ένα από αυτά να μας προσφέρει

– Ο Θυμός είναι ένα συναίσθημα το οποίο με ενημερώνει για το κατά πόσο έχω θέσει σωστά και αποτελεσματικά τα όρια μου όσον αφορά τους άλλους αλλά και τον ίδιο μου τον εαυτό. Με ωθεί και με βοηθά να υποστηρίζω τα δικαιώματα και τις ανάγκες μου. Επίσης με κινητοποιεί να αγωνίζομαι ενάντια στα προβλήματα που έχω να αντιμετωπίσω.
– Ο φόβος είναι το βασικό συναίσθημα της προστασίας μου από τις επικίνδυνες καταστάσεις και της διατήρησης της ζωής και της ψυχικής και σωματικής μου ακεραιότητας.
– Η αγωνία με κινητοποιεί στο να βλέπω παραπέρα και να οργανώνομαι, να σχεδιάζω και να προετοιμάζομαι.
– Η χαρά υπάρχει για να μου υπενθυμίζει τί είναι σημαντικό για εμένα.
– Η θλίψη έχει να κάνει με τον αποχαιρετισμό του παλιού (προσώπου, κατάστασης, συνθήκης κ.λ.π.) και συνδέεται με την ανάκαμψη. Επίσης με οδηγεί σε σύνδεση με αυτούς που αγαπώ και αποτελεί μία καλή ευκαιρία να ζητήσω βοήθεια από άτομα τα οποία εμπιστεύομαι.
– Η ντροπή δείχνει ότι έχω μετριοφροσύνη και σύνεση.
– Η ζήλια είναι μία αφορμή και ώθηση στο να βελτιώνομαι συνεχώς.
– Το άγχος με φέρνει σε κατάσταση εγρήγορσης, σε οξυμένη αντίληψη κινδύνου και όταν είναι μετριασμένο βελτιώνει την απόδοσή μου.
– Η ενοχή είναι ένα ειδοποιητήριο συναίσθημα που με ενημερώνει ότι είτε έχω καταπατήσει τα όρια του άλλου ή τα δικά μου (π.χ. τις αρχές, τις αξίες μου).  Δείχνει ότι δεν είμαι εγωκεντρικός-ή και ότι δίνω σημασία στον συνάνθρωπό μου.

Υπάρχουν αμέτρητα συναισθήματα. Παραπάνω ανέφερα κάποια ενδεικτικά για να δείξω τον τρόπο με τον οποίο μας οδηγούν στην αυτογνωσία μας. Είναι πάρα πολύ σημαντικό κάθε φορά που ερχόμαστε αντιμέτωποι με κάποιο συναίσθημα είτε δικό μας είτε κάποιου άλλου, να μην το κρίνουμε παρά μόνο να του δώσουμε προσοχή, να το αφουγκραστούμε, να πάρουμε την πληροφορία που έχει να μας προσφέρει και έπειτα να την διαχειριστούμε με εκείνο τον τρόπο ο οποίος σαν αποτέλεσμα θα έχει την εξέλιξή μας.

Ζωή Δελιακίδου
Ψυχολόγος Α.Π.Θ.